न्युजिल्याण्डको राजनीतिमा साना दलहरू प्रायः ठूलो प्रभाव पार्न असफल हुने गरेका छन्। तर यसपटक भने The Opportunity Party (TOP) लाई आगामी निर्वाचनको ‘डार्क होर्स’ अर्थात् अप्रत्याशित रूपमा उदाउने शक्तिका रूपमा हेरिन थालेको छ। पछिल्ला सर्वेक्षण, नयाँ नेतृत्व र स्पष्ट नीतिगत एजेन्डाका कारण TOP अहिले राजनीतिक वृत्तमा पुनः चर्चाको केन्द्रमा आएको हो।
गत साता आरएनजेडको कार्यक्रम The Detail मा पत्रकार Guyon Espiner ले लेबर पार्टीले माउन्ट अल्बर्ट क्षेत्रमा TOP लाई अप्रत्यक्ष सहयोग गर्ने सम्भावनाबारे चर्चा गरेका थिए। उनका अनुसार, यदि लेबरले TOP लाई संसद प्रवेश गराउन मद्दत गर्यो भने, भविष्यमा Te Pāti Māori वा Green Party of Aotearoa New Zealand माथिको निर्भरता कम गर्न सकिनेछ।
पछिल्लो 1News Verian Poll अनुसार TOP को समर्थन ३.३ प्रतिशत पुगेको छ। संसद प्रवेशका लागि आवश्यक ५ प्रतिशत मत अझै टाढा भए पनि, यो दलका लागि अहिलेसम्मकै उल्लेखनीय प्रगति मानिएको छ। पार्टीले नयाँ नेताका रूपमा Qiulae Wong लाई अघि सारेपछि TOP ले आफूलाई पुनर्गठन गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। केही लगानीकर्ताको सहयोगपछि पार्टी आर्थिक रूपमा पनि विगतभन्दा बलियो अवस्थामा पुगेको बताइन्छ।
पूर्व United Future नेता तथा पूर्व सांसद Peter Dunne ले TOP यसपटक विगतको तुलनामा धेरै राम्रो अवस्थामा रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार, “अवसरहरू प्रशस्त छन्, तर यदि जनताले अझै पनि TOP लाई ‘बिरालो हटाउन चाहने पार्टी’ का रूपमा मात्रै सम्झिरहेका छन् भने यात्रा सजिलो हुनेछैन।”
TOP को स्थापना सन् २०१६ मा अर्थशास्त्री तथा परोपकारी Gareth Morgan ले गरेका थिए। उनले तत्कालीन राजनीतिलाई “मध्यमस्तरको राजनीति” भन्दै नयाँ विकल्पको रूपमा पार्टी अघि सारेका थिए। तर उनको चर्चित ‘एन्टी-क्याट’ अभियानले पार्टीलाई ठूलो विवादमा तानेको थियो। उनले बिरालोलाई घरभित्र राख्न र मरेपछि पुनः नपाल्न सुझाव दिएका थिए, जसले धेरै पशुप्रेमीलाई असन्तुष्ट बनाएको थियो।
हालकी नेता Wong भने आफू बिरालोप्रेमी भएको बताउँछिन्। उनी भन्छिन्, “त्यो कुरा नौ वर्ष पुरानो भइसक्यो, अब त्यसलाई बिर्सनुपर्छ।” यद्यपि, अहिले पनि धेरै मानिसले पार्टीलाई त्यही विषयसँग जोडेर प्रश्न गर्ने गरेको उनी स्वीकार्छिन्।
TOP आफूलाई ‘ब्लु–ग्रीन’ अर्थात् मध्यमार्गी दलका रूपमा प्रस्तुत गर्छ। पार्टीले चुनावपछि New Zealand National Party वा New Zealand Labour Party मध्ये कसैसँग पनि सहकार्य गर्न सकिने संकेत दिएको छ। Wong का अनुसार, “बलियो केन्द्रवादी पार्टी बन्न दुवै पक्षसँग संवाद खुला राख्न आवश्यक हुन्छ।”
तर साना दलका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती ‘वेस्टेड भोट’ अर्थात् ‘खेर जाने मत’ को मानसिकता रहेको Peter Dunne बताउँछन्। उनका अनुसार धेरै मतदाता साना दलका नीति मन पराए पनि उनीहरूले जित्न सक्दैनन् भन्ने सोचका कारण मतदान गर्न हिच्किचाउँछन्। “यदि ती सबैले समर्थन गरे भने परिणाम नै बदलिन सक्छ,” उनले भने।
यसैबीच, Wong स्वयं पूर्व प्रधानमन्त्रीहरूको निर्वाचन क्षेत्र मानिने माउन्ट अल्बर्टबाट उम्मेदवार बनेकी छन्। केही विश्लेषकहरूले लेबर र TOP बीच डेभिड सेमोर–एप्सम शैलीको रणनीतिक सहकार्य हुन सक्ने अनुमान गरे पनि Wong ले त्यसलाई अस्वीकार गरेकी छन्। “हामीले त्यस्तो कुनै रणनीतिक छलफल गरेका छैनौँ,” उनले स्पष्ट पारिन्।
नीतिगत रूपमा TOP ले कर प्रणालीमा ठूलो सुधार, ‘सिटिजन इन्कम’ अर्थात् सार्वभौमिक आधारभूत आम्दानीजस्तो मोडल, भूमिमा नयाँ कर, तथा सुपरएन्युएसनमा ‘मिन्स टेस्ट’ लागू गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। तर Wong ले संसदमा पहिलो पटक प्रवेश गर्ने सानो दलले एकैचोटि सबै परिवर्तन लागू गर्न नसक्ने स्वीकार गरेकी छन्।
उनका अनुसार अहिले सबैभन्दा प्राथमिकतामा रहेको नीति भने ऊर्जा क्षेत्र हो। “व्यवसाय, समुदाय र ऊर्जा क्षेत्रमा काम गर्ने सबैको एउटै प्रश्न छ—देश ऊर्जा क्षेत्रमा कता जाँदैछ?” Wong भन्छिन्। TOP ले २५ वर्षे दीर्घकालीन ऊर्जा रणनीति बनाउनुपर्ने र त्यसलाई सबै दल तथा उद्योगसँग सहकार्य गरेर अघि बढाउनुपर्ने बताएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि TOP ले आगामी महिनाहरूमा आफ्नो जनसमर्थन थप विस्तार गर्न सक्यो भने, न्युजिल्याण्डको चुनावी राजनीतिमा यसले अप्रत्याशित भूमिका खेल्न सक्छ।
