न्युजिल्याण्डमा २३ वर्षअघि एमिरेट्स एयरलाइन्सले सेवा सुरु गरेपछि र त्यसपछि कतार एयरवेजको आगमनसँगै लामो दूरीको हवाई यात्रामा ठूलो परिवर्तन आएको थियो। यी दुई मध्यपूर्वका सरकारी समर्थन प्राप्त एयरलाइन्सले यात्रुलाई उच्चस्तरीय सेवा, आरामदायी यात्रा र प्रतिस्पर्धी भाडा उपलब्ध गराउँदै न्युजिल्याण्ड र युरोपबीचको यात्रा सहज बनाएका थिए। विशेषगरी कोभिड-१९ महामारीअघिको अवधिमा उनीहरूले भाडा घटाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए भने अन्य एयरलाइन्सलाई पनि आफ्नो सेवा स्तर सुधार्न दबाब परेको थियो।
एक समय अकल्याण्डबाट एमिरेट्सले दैनिक चारवटासम्म ए–३८० सुपरजम्बो विमान सञ्चालन गरेको थियो। पछि सेवा क्राइस्टचर्चसम्म विस्तार गरियो भने कतार एयरवेजले सन् २०१७ मा न्युजिल्याण्डमा नियमित उडान सुरु गर्यो। दुबई र दोहाका अत्याधुनिक ट्रान्जिट हबमार्फत बेलायत तथा युरोप पुग्ने यात्रा निकै सहज बनेको थियो। गत वर्ष न्युजिल्याण्डबाट युरोप जाने करिब आधा उडानहरू मध्यपूर्व हुँदै सञ्चालन भएका थिए।
तर यस वर्षको फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणपछि स्थिति एकाएक बदलियो। त्यसको प्रतिशोधस्वरूप इरानले खाडी क्षेत्रका केही नागरिक पूर्वाधार तथा विमानस्थललाई लक्षित गरी आक्रमण गरेपछि क्षेत्रीय हवाई सुरक्षा प्रभावित भयो। केही समयका लागि हवाई मार्ग बन्द गरियो, विभिन्न देशहरूले यात्रा चेतावनी जारी गरे, मध्यपूर्वका एयरलाइन्सले हजारौं उडान रद्द गरे र विश्वव्यापी हवाई सेवा नै अस्तव्यस्त बन्यो।
हाल युद्धविराम कायम रहेकाले अधिकांश सेवा क्रमशः सामान्य बन्दै गएका छन्। यात्रा सम्बन्धी सरकारी चेतावनीहरू पनि केही खुकुलो पारिएका छन्, इन्धनको मूल्यमा आएको तीव्र वृद्धि घटेको छ र एयरलाइन्सले नियमित तालिका पुनःस्थापित गर्न थालेका छन्। एमिरेट्सले अकल्याण्डबाट आफ्नो पूर्ण तालिका पुनः सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ भने कतार एयरवेजले एडिलेड हुँदै दोहासम्म दैनिक सेवा पुनः सुरु गरेको छ।
विश्वव्यापी उड्डयन परामर्श कम्पनी अल्टन एभिएसन कन्सल्टेन्ट्सका न्युजिल्याण्डस्थित निर्देशक क्लार्क जोन्सका अनुसार युद्धले मध्यपूर्वी एयरलाइन्सलाई गम्भीर असर पारेको भए पनि उनीहरू पुनः यात्रुको विश्वास जित्ने प्रयासमा छन्।
अल्टनका तथ्यांकअनुसार मार्च २०२५ मा न्युजिल्याण्ड र युरोपबीच भएका यात्रामध्ये ४७ प्रतिशत उडान मध्यपूर्व हुँदै सञ्चालन भएका थिए। तर मार्च २०२६ मा यो अनुपात घटेर केवल १४ प्रतिशतमा झरेको छ। दैनिक दुवैतर्फ गरी ४६० यात्रु रहेको यो मार्गमा यात्रुको संख्या घटेर १३५ मा पुगेको छ, जुन करिब ७१ प्रतिशतको गिरावट हो।
यसको प्रत्यक्ष लाभ भने एसियाली मार्ग र उत्तर अमेरिकी ट्रान्जिटलाई पुगेको छ। सन् २०२६ मा एसिया हुँदै हुने एक स्टप कनेक्सन दैनिक ४३८ यात्रुसम्म पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २३ प्रतिशत बढी हो। उत्तर अमेरिका हुँदै यात्रा गर्ने यात्रुको संख्या पनि १२६ प्रतिशतले बढेर दैनिक २२० पुगेको छ।
मध्यपूर्वी मार्गबाट टाढा रहन चाहने यात्रुको संख्या बढेपछि दुई वा सोभन्दा बढी ट्रान्जिट भएका यात्राको हिस्सा पनि बढेको छ। सन् २०२५ मा १९ प्रतिशत रहेको यस्तो यात्रा सन् २०२६ मा २८ प्रतिशत पुगेको छ। यसले विशेषगरी एयर न्युजिल्याण्ड र एसियाली एयरलाइन्सलाई फाइदा पुगे पनि इन्धनको बढ्दो लागतका कारण उनीहरूको सञ्चालन खर्च भने बढेको छ।
जोन्सका अनुसार यो अवस्था विगतको जस्तै हो, जहाँ यात्रुले लामो र कम आकर्षक मार्ग रोज्न बाध्य भएका छन्। विशेषगरी अमेरिका हुँदै यात्रा गर्दा ट्रान्जिट प्रक्रिया जटिल हुने भएकाले धेरै यात्रु सहज विकल्पको खोजीमा छन्।
यात्रुलाई पुनः मध्यपूर्वी मार्गतर्फ आकर्षित गर्न एमिरेट्स र अन्य एयरलाइन्सले विशेष योजना सार्वजनिक गर्न थालेका छन्। जोन्सका अनुसार निकट भविष्यमा आकर्षक भाडा छुटका योजना आउने सम्भावना छ। एमिरेट्सले सम्भावित द्वन्द्वका कारण हुने यात्रा अवरोधलाई समेट्ने विस्तृत ट्राभल इन्स्योरेन्ससमेत उपलब्ध गराउन थालेको छ।
त्यस्तै, अबुधाबीस्थित एतिहाद एयरवेजले यूएईको पर्यटन प्राधिकरणसँग मिलेर अबुधाबी जाने अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुका लागि निःशुल्क मेडिकल ट्राभल इन्स्योरेन्स सुरु गरेको छ। एमिरेट्सले पनि आगामी दुई महिनासम्म दुबई हुँदै यात्रा गर्ने सबै यात्रुलाई निःशुल्क लक्जरी होटल बसाइको सुविधा घोषणा गरेको छ।
न्युजिल्याण्डको ट्राभल कम्पनी हाउस अफ ट्राभलका अनुसार अगस्तदेखि अक्टोबरसम्मका लामो दूरीका बुकिङमा एमिरेट्स पुनः सबैभन्दा लोकप्रिय एयरलाइन्समध्ये एक बनेको छ। पछिल्लो युद्धविराम र यात्रा चेतावनीमा गरिएको सहजतापछि दुबईमा पर्यटकको चहलपहल पनि उल्लेखनीय रूपमा बढ्न थालेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
विश्लेषक क्लार्क जोन्सको निष्कर्षमा, हालको द्वन्द्वले मध्यपूर्वी एयरलाइन्सको दीर्घकालीन व्यापार मोडलमा आधारभूत परिवर्तन ल्याउने सम्भावना कम छ। यद्यपि यात्रुको विश्वास पूर्ण रूपमा फर्किन र मध्यपूर्व हुँदै हुने हवाई यात्रा पुनः पुरानै अवस्थामा पुग्न भने क्षेत्रको भू–राजनीतिक अवस्था र यात्रुहरूको मनोवैज्ञानिक विश्वासमा निर्भर रहनेछ।
