न्युजिल्याण्डका प्रधानमन्त्री तथा नेसनल पार्टीका नेता क्रिस्टोफर लक्सनको राजनीतिक नेतृत्व अहिले गम्भीर संकटमा परेको छ। आफ्नै पार्टीभित्र बढ्दै गएको असन्तुष्टि र नेतृत्व परिवर्तनको चर्चाबीच लक्सन बुधबार बिहान वेलिङ्टनमा हुने ककस बैठक सामना गर्न तयार भएका छन्।
गत अप्रिलमा पनि लक्सनले आफ्नो नेतृत्वमाथि उठेका चुनौतीको सामना गर्दै आफैंमाथि विश्वासको मत मागेका थिए। त्यस मतदानमा उनले नेतृत्व जोगाउन सफल भए। तर, त्यससँगै पार्टीभित्रको असन्तुष्टि रोक्न र व्यक्तिगत रूपमा आफ्नो राजनीतिक प्रदर्शन सुधार्न उनीमाथि थप दबाब बढेको थियो।
तर पछिल्लो समय न त पार्टीको जनसमर्थनमा उल्लेख्य सुधार आएको छ, न त लक्सनको व्यक्तिगत राजनीतिक प्रदर्शनले अपेक्षित गति लिन सकेको छ।
गत महिना सार्वजनिक भएको RNZ–Reid Research सर्वेक्षणमा नेसनल पार्टीको समर्थन २.१ प्रतिशत बिन्दुले घटेर २८.७ प्रतिशतमा पुगेको थियो। Reid Research को श्रृंखलामा यो नेसनलको लगातार चौथो गिरावट हो भने लक्सन नोभेम्बर २०२१ मा पार्टी नेता बनेयताकै कमजोर परिणाम हो।
पछिल्लो एक साता लक्सनका लागि कठिन
लक्सनको व्यक्तिगत राजनीतिक प्रदर्शनमा केही समय सुधार देखिए पनि पछिल्लो एक सातामा भएका घटनाले त्यो सुधारसमेत ओझेलमा परेको छ। अहिलेको सातालाई उनको प्रधानमन्त्री कार्यकालकै सबैभन्दा खराब राजनीतिक साता भनेर चर्चा गर्न थालिएको छ।
व्यवसायी नेताहरूसँग माफी माग्नुपरेको घटनादेखि नेसनल पार्टीको फन्डरेजरपछि घर फर्कन NZDF को विमान प्रयोग गरेको विषयमा स्पष्टीकरण दिनुपरेको थियो।
त्यसैबीच न्युजिल्याण्डमा बेरोजगारी ११ वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। लक्सनले MMP निर्वाचन प्रणालीमा जनमतसंग्रह गर्ने प्रस्ताव अघि सार्दा आफ्नै पार्टीका केही सहकर्मीसमेत अचम्ममा परेका थिए।
त्यसपछि लेबर पार्टीमाथि राजनीतिक आक्रमण गर्ने क्रममा नेसनल पार्टीका थप तीनवटा नयाँ करसम्बन्धी प्रस्ताव सार्वजनिक भएपछि उनको राजनीतिक संकट झन् गहिरिएको छ।
अघिल्लो विश्वासको मतपछि पनि विवाद रोकिएन
अप्रिलमा विश्वासको मत जितेपछि सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै लक्सनले आफूले सामना गर्नुपरेको नेतृत्व संकटका लागि ‘अफवाह र अनुमान’ तथा ‘मिडिया सोप ओपेरा’लाई मुख्य कारण बताएका थिए।
तर उनले आफ्नै ककसका सदस्यहरूलाई पर्याप्त रूपमा सन्तुष्ट राख्न नसकेको, उनीहरूको चिन्ता नसुनेको वा पार्टीको चुनावी सम्भावना सुधार्न आवश्यक परिवर्तन गर्न तयार नभएको विषयमा आत्मसमीक्षा गरेको देखिएन।
बरु उनले पार्टीभित्रको अस्थिरता सिर्जना गर्ने समूहलाई नै दोष दिँदै आफूले उनीहरूलाई पराजित गरेको सन्देश दिएका थिए।
विश्वासको मत २७–२२ भएको दाबी
पछिल्लो एक सातामा अप्रिलको विश्वासको मतको नतिजाबारे पुनः चर्चा सुरु भएको छ। व्यापक रूपमा सार्वजनिक भएको विवरणअनुसार उक्त मतदानमा लक्सनको पक्षमा २७ र विपक्षमा २२ मत परेको थियो।
शनिबार लक्सनलाई यसबारे प्रश्न गर्दा उनले उक्त संख्यालाई अस्वीकार गरेनन्। बरु आफूले अझै ककसको समर्थन प्राप्त गरिरहेको दाबी गरे।
औपचारिक रूपमा उक्त मतदानको वास्तविक संख्या पार्टी अध्यक्ष Sylvia Wood र जुनियर ह्विप Suze Redmayne लाई मात्र थाहा भएको बताइन्छ। तर लक्सनप्रति असन्तुष्ट सांसदहरूले आफ्ना सहकर्मीहरूसँग सम्पर्क गरेर त्यसबेला मतदानको सम्भावित परिणामबारे जानकारी लिएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।
यदि २७–२२ को नतिजा सही हो भने केवल तीन सांसदले आफ्नो समर्थन परिवर्तन गरे लक्सन नेतृत्वबाट हट्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
ककससँग परामर्श नगरी दुई महत्वपूर्ण निर्णय
पछिल्ला दुई सातामा लक्सनले आफ्नै ककससँग पूर्वपरामर्श नगरी दुईवटा महत्वपूर्ण निर्णय गरेका छन्।
पहिलो, आगामी निर्वाचनपछि नेसनल पार्टी सरकार बनाउन सक्ने अवस्थामा पुगे पनि Opportunity Partyसँग कुनै सहकार्य नगर्ने घोषणा थियो।
दोस्रो, बिहीबार उनले MMP निर्वाचन प्रणालीमा जनमतसंग्रह गर्ने प्रतिबद्धता सार्वजनिक गरे।
प्रधानमन्त्री वा पार्टी नेताले यस्तो ‘क्याप्टेन कल’ गर्नु असामान्य होइन। तर सामान्यतया यस्तो निर्णय बलियो नेतृत्व र आफ्नै ककसको व्यापक समर्थन भएको अवस्थामा गरिन्छ।
पूर्वप्रधानमन्त्री Sir John Key र Dame Jacinda Ardern ले पनि यस्ता निर्णय गरेका थिए र सफलतापूर्वक कार्यान्वयन गरेका थिए। तर लक्सनको अवस्था उनीहरूको जस्तो बलियो नरहेको पार्टीभित्रका केही सदस्यहरूको धारणा छ।
लक्सनले नेतृत्व जोगाउलान् वा बाटो छोड्लान्?
बुधबारको ककस बैठक लक्सनका लागि निर्णायक बन्न सक्ने देखिएको छ। यदि उनले आफ्ना सांसदहरूको पर्याप्त समर्थन कायम राख्न सकेनन् भने उनले नयाँ नेताका लागि बाटो छोड्नुपर्ने वा आफ्नै सहकर्मीबाट नेतृत्व छोड्न दबाब सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
लक्सन र उनलाई समर्थन गर्ने सांसदहरूले बैठकअघि रातिसम्म आफ्ना सहकर्मीहरूसँग फोनमार्फत सम्पर्क गरी आफूलाई अझै बहुमत समर्थन छ कि छैन भन्ने बुझ्ने प्रयास गरिरहेका छन्। विश्वासको मत मागेमा आफू जित्न सक्ने अवस्था छ कि छैन भन्ने पनि उनीहरूले आकलन गरिरहेका छन्।
तर समस्या केवल बुधबारको मतदान जित्ने वा हार्ने विषयमा सीमित छैन।
चार महिनाअघि मात्रै विश्वासको मत जितेका लक्सनले त्यसपछि नेतृत्व विवाद समाप्त भएको दाबी गरेका थिए। तर अहिले उनी फेरि आफ्नो राजनीतिक करियरकै सबैभन्दा कठिन २४ घण्टामध्ये एक सामना गर्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
निर्वाचनअघि समय निकै कम
न्युजिल्याण्डको संसद् उठ्न र औपचारिक छ–हप्ते चुनावी अभियान सुरु हुन अब करिब छ हप्ता मात्र बाँकी छ।
यस्तो अवस्थामा नेसनल पार्टीले चुनावी प्रचार सामग्रीमा कसको अनुहार राख्ने भन्ने प्रश्नसमेत उठ्न थालेको छ। लक्सनसँगै उपनेता Nicola Willis, Erica Stanford, Chris Bishop वा फ्रन्ट बेन्चका अन्य नेताको नाम सम्भावित विकल्पका रूपमा चर्चामा आउन सक्छ।
ककस सदस्यहरूलाई वेलिङ्टन बोलाउँदै लक्सनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका थिए कि निर्वाचन आउन करिब ९० दिन बाँकी हुँदा पार्टीभित्रको विभाजन र असहमति ठूलो ध्यान भड्काउने विषय बनेको उनको दृढ विश्वास छ।
तर अब ककसका धेरै सदस्यले उठाउन सक्ने मुख्य प्रश्न यही हो—
“पार्टीभित्रको विभाजन र असहमतिमा स्वयं लक्सनको भूमिका कति छ? र आगामी निर्वाचनअघि यो विभाजनलाई सुधार गर्न ककसभित्र अरू कसैसँग पर्याप्त समय र क्षमता बाँकी छ?”
बुधबारको ककस बैठकले लक्सनको नेतृत्व मात्र होइन, आगामी निर्वाचनमा नेसनल पार्टीको नेतृत्व कसले गर्ने भन्ने विषयमा समेत महत्वपूर्ण संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
