न्यूजिल्याण्ड सरकारले आगामी बजेट २०२५ लाई “विकास बजेट” को रूपमा प्रस्तुत गर्दै, खर्च कटौती, आर्थिक वृद्धिको प्रोत्साहन र सामाजिक सेवामा सुधारलाई प्राथमिकता दिएको छ। वित्त मन्त्री निकोला विलिसले २२ मे २०२५ मा बजेट सार्वजनिक गर्ने घोषणा गरेकी छन्, जसमा सरकारको आर्थिक रणनीति र प्राथमिकताहरू समावेश हुनेछन्।
मुख्य बुँदाहरू:
-
खर्च कटौती: सरकारको सञ्चालन खर्च २.४ अर्ब न्यूजिल्याण्ड डलरबाट घटाएर १.३ अर्ब डलरमा सीमित गरिएको छ। यो निर्णय आर्थिक वृद्धिमा आएको मन्दी र राजस्वमा कमीका कारण गरिएको हो।
-
आर्थिक सुधारको लक्ष्य: सरकारले २०२९ सम्ममा बजेट सरप्लस हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यद्यपि, पछिल्लो आर्थिक प्रक्षेपणहरू कमजोर भएका छन्, तर २०२५ को दोस्रो भागमा बेरोजगारी दर घट्ने र आर्थिक वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।
-
स्वास्थ्य र शिक्षा: बजेट २०२५ मा स्वास्थ्य न्यूजिल्याण्ड मार्फत फ्रन्टलाइन स्वास्थ्य सेवाहरूको लागि वार्षिक १.३७ अर्ब डलरको प्री-कमिटमेन्ट गरिएको छ। साथै, २६ प्रकारका क्यान्सर उपचारहरूका लागि थप औषधिहरूको लागि पनि बजेटमा व्यवस्था गरिएको छ।
-
आवास नीति: सरकारको “Going for Housing Growth” नीति अन्तर्गत, शहर भित्र र छेउका क्षेत्रहरूमा विकासका लागि जमिन उपलब्ध गराउने, अनावश्यक योजना अवरोधहरू हटाउने र पूर्वाधारको वित्तीय व्यवस्थापन सुधार गर्ने कार्यक्रमहरू समावेश छन्।
-
सामाजिक लगानी: सरकारले उच्च आवश्यकतामा रहेका व्यक्तिहरूको जीवनस्तर सुधार गर्न सामाजिक सेवाहरूमा लगानी गर्ने योजना बनाएको छ। यसले दीर्घकालीन सामाजिक, आर्थिक, पर्यावरणीय र सांस्कृतिक समृद्धिमा योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
आर्थिक परिदृश्य:
न्यूजिल्याण्डको अर्थतन्त्र लामो समयको मन्दीबाट बाहिर निस्कँदैछ। २०२४ मा ०.५ प्रतिशतको संकुचनपछि, २०२५ मा १.४ प्रतिशत र २०२६ मा २.७ प्रतिशतको वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा आइसकेको छ र बेरोजगारी दर घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
निष्कर्ष:
बजेट २०२५ ले खर्चमा अनुशासन कायम गर्दै, आर्थिक वृद्धि, सामाजिक सेवाहरूमा सुधार र दीर्घकालीन पूर्वाधार विकासमा केन्द्रित छ। सरकारको उद्देश्य दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरता र नागरिकहरूको जीवनस्तर सुधार गर्नु हो। बजेटको पूर्ण विवरण २२ मे २०२५ मा सार्वजनिक गरिनेछ।
