न्युजिल्याण्डको बजेट २०२५ भोलि संसदमा प्रस्तुत हुँदै छ। बजेट वक्तव्य भोलि दिउँसो २ बजे (न्युजिल्याण्ड समय अनुसार) सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।
न्युजिल्याण्डको बजेट २०२५ को केही प्रमुख योजनाहरू पहिले नै सार्वजनिक भइसकेका छन्। सरकारले शिक्षा, रक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक लगानीमा विशेष ध्यान दिएको छ।
बजेट २०२५ को मुख्य विशेषताहरू:
-
सामाजिक लगानी: सरकारले १९० मिलियन डलरको सामाजिक लगानी कोष स्थापना गर्ने घोषणा गरेको छ, जसले आगामी वर्षमा २० लक्षित परियोजनाहरूमा लगानी गर्नेछ।
-
रेल पूर्वाधारमा लगानी: बजेटमा ६०४.६ मिलियन डलरको रेल पूर्वाधार सुधारको लागि लगानीको घोषणा गरिएको छ, जसमा राष्ट्रिय फ्रेट नेटवर्क र अकल्याण्ड तथा वेलिङ्टनको मेट्रो नेटवर्क सुधार समावेश छन्।
-
चलचित्र उत्पादन प्रोत्साहन: अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र निर्माणलाई आकर्षित गर्न सरकारले ५७७ मिलियन डलरको प्रोत्साहन योजना प्रस्तुत गरेको छ।
-
रक्षा खर्चमा वृद्धि: सरकारले २ अर्ब डलरको रक्षा खर्चको घोषणा गरेको छ, जसमा पुराना समुद्री हेलिकप्टरहरू प्रतिस्थापन गर्ने योजना समावेश छ।
-
सरकारी खर्चमा कटौती: बजेटमा आधारभूत खर्चलाई २.४ अर्ब डलरबाट घटाएर १.३ अर्ब डलरमा सीमित गरिएको छ, जसले अर्थतन्त्रको सुस्त वृद्धिलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
रक्षा मन्त्री जुडिथ कोलिन्सले २ अर्ब डलरभन्दा बढीको बजेट घोषणा गरेकी छन्, जसअन्तर्गत पुराना समुद्री हेलिकप्टरहरू प्रतिस्थापन गरिनेछ। यस अतिरिक्त, ९५७ मिलियन डलर चार वर्षमा रक्षा मिशन, जनशक्ति, पूर्वाधार मर्मत र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा खर्च गरिनेछ।
शिक्षा मन्त्री एरिका स्टानफोर्डले प्राथमिक र माध्यमिक विद्यालयहरूमा गणित शिक्षामा सुधार ल्याउन १०० मिलियन डलरको लगानी घोषणा गरेकी छन्। यस अन्तर्गत, १४३ नयाँ गणित शिक्षक नियुक्ति, ३४,००० विद्यार्थीहरूलाई सानो समूहमा ट्युटोरिङ, र कक्षा १–२ का विद्यार्थीहरूको गणित स्तर परीक्षण समावेश छन्।
सहायक शिक्षा मन्त्री डेभिड साइमोरले विद्यालय अनुपस्थितिको समस्या समाधान गर्न १४० मिलियन डलरको योजना सार्वजनिक गरेका छन्, जसमा नयाँ उपस्थिति सेवा र केस म्यानेजमेन्ट प्रणाली विकास गरिनेछ।
कार्यस्थल मन्त्री ब्रुक भ्यान भेल्डेनले पारिश्रमिक समानता प्रणालीमा सुधार ल्याउने घोषणा गरेकी छन्। नयाँ नियमअनुसार, ऐतिहासिक रूपमा कम पारिश्रमिक पाउने कामदारहरूले दाबी गर्न कठिनाइ हुनेछ, जसले सरकारलाई दीर्घकालीन रूपमा अरबौं डलर बचत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारले १६४ मिलियन डलरको बजेट छुट्याएर २४ घण्टा आपतकालीन स्वास्थ्य सेवा, ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा विस्तार, र ७० भन्दा बढी स्थानहरूमा नयाँ सेवा सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ।
सामाजिक लगानीमा, १९० मिलियन डलरको कोष स्थापना गरिएको छ, जसले २० लक्षित परियोजनाहरूमा लगानी गर्नेछ। यसले कमजोर जनसंख्याको जीवनस्तर सुधार गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
सरकारले आधारभूत खर्च २.४ अर्ब डलरबाट घटाएर १.३ अर्ब डलरमा सीमित गरेको छ, जसले अर्थतन्त्रको सुस्त वृद्धिलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। यसले सरकारी राजस्वमा कमी ल्याएको छ र बजेट घाटा घटाउने प्रयासहरू जटिल बनाएको छ।
