274
Shares
न्यूजील्याण्ड सुरक्षित र न्यायपूर्ण समाजका रूपमा चिनिँदै आएको देश हो । तर पछिल्ला वर्षहरूमा अपराधका घटनामा देखिएको वृद्धि र दोहोरिने अपराधीहरूलाई दिइने हल्का सजायप्रति जनस्तरमा गम्भीर चिन्ता बढ्दै गएको छ । धेरैजसो अवस्थामा पटक–पटक अपराध गर्ने व्यक्तिहरूले न्यून परिणाम मात्र भोग्नुपर्दा गम्भीर अपराध गर्दा पनि खासै जोखिम नहुने सन्देश जाने गरेको आलोचना भइरहेको छ । यसले न्याय प्रणालीप्रतिको सार्वजनिक विश्वास कमजोर बनाउँदै पीडितहरूलाई आफू असुरक्षित र बेवास्ता भएको अनुभूति गराएको छ ।
दण्डको उद्देश्य केवल बदला लिनु मात्र होइन, जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नु पनि हो । अपराधको गम्भीरताअनुसार सजाय नहुँदा त्यसले भविष्यमा अपराध गर्नबाट रोक्ने शक्ति गुमाउने विज्ञहरूको तर्क छ । निष्पक्ष र निरन्तर रूपमा लागू गरिने कडा सजायले अपराध नियन्त्रणमा प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ । अर्थपूर्ण परिणामको अभावमा सुधार (rehabilitation) कार्यक्रमहरू पनि कमजोर बन्ने खतरा रहन्छ, किनकि अपराधीहरूलाई व्यवहार परिवर्तन गर्न पर्याप्त प्रेरणा नहुन सक्छ ।
न्यूजील्याण्डका विभिन्न समुदायहरूले उदार नीतिको मूल्य चुकाइरहेका छन्—सम्पत्ति अपराध, हिंसात्मक घटना र दोहोरिने अपराधको भार प्रत्यक्ष रूपमा सर्वसाधारणले व्यहोर्नुपरेको छ । कानून पालना गर्ने नागरिकहरूले न्याय प्रणालीले अपराधीलाई प्राथमिकता दिएको जस्तो अनुभूति गर्नु सार्वजनिक सुरक्षाका लागि गम्भीर संकेत मानिन्छ । कडा सजायको माग गर्नु भनेको सुधारको सम्भावनालाई त्याग्नु होइन, बरु अपराधबाट भएको क्षतिलाई मान्यता दिने स्पष्ट परिणामसँग सुधार प्रक्रियालाई जोड्नु हो ।
न्याय प्रणालीमा करुणा र कडाइबीच सन्तुलन आवश्यक छ । गम्भीर र दोहोरिने अपराधका लागि कडा सजाय लागू गर्दा मात्र सार्वजनिक विश्वास पुनःस्थापित हुन, समुदाय सुरक्षित रहन र अपराध सह्य नहुने स्पष्ट सन्देश दिन सकिन्छ । सुरक्षा र निष्पक्षता सुनिश्चित गर्न वर्तमान नीतिहरू पर्याप्त छन् कि छैनन् भन्ने कुरा स्वीकार गर्दै सार्वजनिक हितमा निर्णायक कदम चाल्ने साहस देखाउनु अहिलेको आवश्यकता बनेको छ ।
