281
Shares
न्यूजिल्याण्ड सरकारले सञ्चालन गरेको किवीसैभर (KiwiSaver) देशको सबैभन्दा महत्वपूर्ण दीर्घकालीन बचत योजना मानिन्छ। यस योजनाको मुख्य उद्देश्य नागरिकहरूलाई अवकाश जीवन (रिटायरमेन्ट) का लागि आर्थिक रूपमा सुरक्षित बनाउनु हो। किवीसैभर अनिवार्य भने होइन, तर नयाँ रोजगारी सुरु गर्दा धेरैजसो कर्मचारीहरू स्वतः यस योजनामा आवद्ध हुन्छन्। चाहेमा काम सुरु गरेको ८ हप्ताभित्र किवीसैभरबाट बाहिरिन (opt-out) सकिने व्यवस्था पनि छ।
किवीसैभरमा बचत रकम कर्मचारी, रोजगारदाता र सरकार—तीनै पक्षबाट जम्मा हुन्छ। कर्मचारीले आफ्नो कुल तलब (gross salary) को ३ प्रतिशतदेखि १० प्रतिशतसम्म योगदान गर्न सक्छन्। रोजगारदाताले पनि न्यूनतम ३ प्रतिशत रकम किवीसैभरमा जम्मा गर्नुपर्छ, यद्यपि यसमा कर (ESCT) कटौती हुन्छ। यसरी कर्मचारी र रोजगारदाताको संयुक्त योगदानले बचतलाई निरन्तर बढाउँदै लैजान सहयोग पुर्याउँछ।
किवीसैभरको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको सरकारको योगदान हो। १८ देखि ६४ वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिले वर्षमा कम्तीमा निश्चित रकम किवीसैभरमा योगदान गरेमा सरकारले हरेक डलरमा ५० सेन्ट थपिदिन्छ। यो सरकारी योगदान वार्षिक रूपमा एकपटक जम्मा हुने भएकाले किवीसैभरलाई अझ आकर्षक बचत योजना बनाएको छ।
किवीसैभरमा जम्मा भएको पैसा सिधै राखिने मात्र होइन, विभिन्न लगानी कोष (फन्ड) मा लगानी गरिन्छ। व्यक्ति आफैंले आफ्नो जोखिम क्षमताअनुसार कन्जरभेटिभ, ब्यालेन्स्ड वा ग्रोथ फन्ड रोज्न सक्छन्। दीर्घकालीन रूपमा लगानी गरिँदा यसले राम्रो प्रतिफल दिने अपेक्षा गरिन्छ, त्यसैले किवीसैभरलाई भविष्य सुरक्षित गर्ने माध्यमका रूपमा लिइन्छ।
सामान्यतया किवीसैभरको रकम ६५ वर्षपछि निकाल्न पाइन्छ, तर पहिलो घर किन्न वा गम्भीर स्वास्थ्य तथा आर्थिक समस्यामा परेमा विशेष अवस्थामा अघि नै प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था पनि छ। यही कारण किवीसैभरलाई केवल अवकाशको बचत मात्र नभई जीवनका महत्वपूर्ण चरणमा सहयोग पुर्याउने योजनाका रूपमा हेरिन्छ।
