न्युजिल्याण्डले पछिल्ला केही दशकमा सडक सुरक्षाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको भए पनि सडक दुर्घटना अझै पनि देशका लागि गम्भीर सार्वजनिक सुरक्षा चुनौती बनेको छ। आधुनिक सवारी साधन, सुधारिएका राजमार्ग र कडा ट्राफिक नियम हुँदाहुँदै पनि हरेक वर्ष सयौँ मानिसहरूले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाइरहेका छन्। यातायात मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२४ मा २९२ जनाको मृत्यु भएको थियो भने सन् २०२५ मा यो संख्या २७२ मा झरेको प्रारम्भिक तथ्यांकले देखाएको छ।
पछिल्ला पाँच वर्षको तथ्यांक हेर्दा सडक दुर्घटनाबाट हुने मृत्युमा उतारचढाव देखिन्छ। सन् २०२१ मा २८६ जनाले ज्यान गुमाएका थिए भने सन् २०२२ मा यो संख्या बढेर ३७५ पुगेको थियो, जुन पछिल्ला वर्षहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च थियो। त्यसपछि भने क्रमशः सुधार देखिँदै सन् २०२३ मा ३४१, सन् २०२४ मा २९२ र सन् २०२५ मा २७२ जनाको मृत्यु भएको छ। सन् २०२२ को तुलनामा सन् २०२५ सम्म आइपुग्दा मृत्युदर करिब २७.५ प्रतिशतले घटेको देखिन्छ।
सडक दुर्घटनाका प्रमुख कारणमध्ये अत्यधिक गति पहिलो स्थानमा पर्दछ। उच्च गतिमा सवारी चलाउँदा चालकलाई प्रतिक्रिया दिन कम समय मिल्ने र दुर्घटना भएमा त्यसको प्रभाव अत्यन्त गम्भीर हुने भएकाले धेरै ज्यान जाने गरेका छन्। विशेषगरी ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका राजमार्गहरूमा गति नियन्त्रणको समस्या बढी देखिन्छ।
मदिरा तथा लागुऔषध सेवन गरेर सवारी चलाउनु पनि घातक दुर्घटनाको अर्को प्रमुख कारण हो। यसले चालकको निर्णय क्षमता, प्रतिक्रिया समय र सवारी नियन्त्रण गर्ने क्षमतामा प्रत्यक्ष असर पार्छ। त्यस्तै मोबाइल फोन प्रयोग, अन्य गतिविधिका कारण ध्यान विचलित हुनु तथा लामो यात्राका कारण हुने थकानले पनि दुर्घटनाको जोखिम बढाउने गरेको छ।
न्युजिल्याण्डका ग्रामीण सडकहरू सडक सुरक्षाका दृष्टिले विशेष चुनौतीपूर्ण मानिन्छन्। साँघुरा सडक, तीखा मोड, बीचमा सुरक्षा बारको अभाव तथा उच्च गतिमा यात्रा गर्ने प्रवृत्तिका कारण धेरै घातक दुर्घटनाहरू यिनै सडकहरूमा हुने गरेका छन्। देशको भौगोलिक बनावट र लामो दूरीको यात्राले पनि जोखिम बढाउने गरेको छ।
न्युजिल्याण्डको इतिहासमा भएका केही भीषण सडक दुर्घटनाहरूले देशलाई स्तब्ध बनाएका छन्। सन् १९६३ मा भएको ब्राइन्डरविन बस दुर्घटनामा १५ जनाको मृत्यु भएको थियो, जुन देशकै सबैभन्दा घातक बस दुर्घटनामध्ये एक मानिन्छ। त्यसैगरी सन् २०१९ मा रोटोरुआ नजिकै पर्यटक बस पल्टिँदा पाँच जनाको ज्यान गएको थियो भने दर्जनौँ घाइते भएका थिए।
सन् २००८ मा एक पर्यटक बस र काठ बोकेको भारी ट्रक आपसमा ठोक्किँदा नौ जनाको मृत्यु भएको घटना पनि न्युजिल्याण्डका सबैभन्दा दुःखद सडक दुर्घटनामध्ये एक मानिन्छ। हालै सन् २०२४ मा वाइकाटो क्षेत्रमा भएको पर्यटक बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु र १३ जना घाइते भएपछि क्षेत्रीय सडक सुरक्षाबारे पुनः बहस सुरु भएको थियो।
यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा सडक दुर्घटनाबाट हुने मृत्यु संख्या घट्दो क्रममा रहेको छ, अझै पनि न्युजिल्याण्डले आफ्नो ‘रोड टु जिरो’ लक्ष्य हासिल गर्न धेरै काम गर्न बाँकी छ। सन् २०२१ देखि २०२५ सम्मको पाँच वर्षमा कुल १,५६६ जनाले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका छन्। यसले सुरक्षित सडक, जिम्मेवार चालक व्यवहार, गति नियन्त्रण र मदिरा सेवनपछि सवारी चलाउने प्रवृत्तिमा नियन्त्रणको आवश्यकता अझै महत्वपूर्ण रहेको स्पष्ट पार्छ।सडक सुरक्षाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको मानिने न्युजिल्याण्डमा अझै पनि सडक दुर्घटना गम्भीर चुनौतीका रूपमा रहेको छ। आधुनिक सवारी साधन, सुरक्षित सडक पूर्वाधार र कडा ट्राफिक नियम हुँदाहुँदै पनि हरेक वर्ष सयौँ मानिसले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाइरहेका छन्। पछिल्ला तथ्याङ्कले सडक दुर्घटनाबाट हुने मृत्यु संख्या घट्दो क्रममा देखाए पनि सडक सुरक्षाप्रति चिन्ता भने कायम रहेको छ।
न्युजिल्याण्डको यातायात मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२१ मा २८६ जनाले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका थिए। यो संख्या सन् २०२२ मा बढेर ३७५ पुगेको थियो, जुन पछिल्ला वर्षहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च मानिन्छ। त्यसपछि भने मृत्युदरमा क्रमिक सुधार देखिँदै सन् २०२३ मा ३४१, सन् २०२४ मा २९२ र सन् २०२५ मा २७२ जनाको मृत्यु भएको प्रारम्भिक तथ्याङ्कले देखाएको छ। सन् २०२२ को तुलनामा सन् २०२५ सम्म आइपुग्दा सडक दुर्घटनाबाट हुने मृत्यु करिब २७.५ प्रतिशतले घटेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अत्यधिक गति, मदिरा वा लागुऔषध सेवन गरेर सवारी चलाउनु, चालकको ध्यान विचलित हुनु तथा लामो यात्राका कारण हुने थकान सडक दुर्घटनाका प्रमुख कारण हुन्। मोबाइल फोनको प्रयोग, सडक नियमको बेवास्ता र जोखिमपूर्ण ओभरटेकिङले पनि दुर्घटनाको सम्भावना बढाउने गरेको छ।
न्युजिल्याण्डका ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका सडकहरू अझ बढी जोखिमपूर्ण मानिन्छन्। साँघुरा सडक, तीखा मोड, बीचमा सुरक्षा बारको अभाव तथा उच्च गतिमा यात्रा गर्ने प्रवृत्तिका कारण धेरै घातक दुर्घटनाहरू यिनै सडकहरूमा हुने गरेका छन्। देशको भौगोलिक बनावट र शहरहरूबीचको लामो दूरीले पनि सडक सुरक्षामा चुनौती थप्ने गरेको छ।
न्युजिल्याण्डको इतिहासमा भएका केही भीषण सडक दुर्घटनाहरूले देशलाई स्तब्ध बनाएका छन्। सन् १९६३ मा भएको ब्राइन्डरविन बस दुर्घटनामा १५ जनाको मृत्यु भएको थियो, जुन देशकै सबैभन्दा घातक बस दुर्घटनामध्ये एक मानिन्छ। त्यसैगरी सन् २०१९ मा रोटोरुआ नजिकै भएको पर्यटक बस दुर्घटनामा पाँच जनाको ज्यान गएको थियो भने दर्जनौँ घाइते भएका थिए।
सन् २००८ मा एक पर्यटक बस र काठ बोकेको ट्रक ठोक्किँदा नौ जनाको मृत्यु भएको घटना पनि न्युजिल्याण्डका सबैभन्दा दुःखद सडक दुर्घटनामध्ये एक मानिन्छ। हालैका वर्षहरूमा पनि पर्यटक बस र अन्य सवारी साधन संलग्न दुर्घटनाहरूले सडक सुरक्षाप्रति थप प्रश्न उठाइरहेका छन्।
यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा सडक दुर्घटनाबाट हुने मृत्यु संख्या घटेको छ, न्युजिल्याण्ड सरकारले अघि सारेको ‘रोड टु जिरो’ लक्ष्य हासिल गर्न अझै धेरै प्रयास आवश्यक रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। सुरक्षित सडक निर्माण, गति नियन्त्रण, मदिरा सेवनपछि सवारी चलाउने प्रवृत्तिमा कमी तथा चालकहरूमा सडक सुरक्षासम्बन्धी चेतना अभिवृद्धि नगरेसम्म दुर्घटनाको जोखिम पूर्ण रूपमा न्यूनीकरण गर्न कठिन हुने उनीहरूको भनाइ छ।
सन् २०२१ देखि २०२५ सम्मको पाँच वर्षको अवधिमा न्युजिल्याण्डमा कुल १,५६६ जनाले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका छन्। यो तथ्याङ्कले सडक सुरक्षामा सुधार देखिए पनि चुनौती अझै कायम रहेको स्पष्ट पार्छ। सुरक्षित सडक र जिम्मेवार चालक व्यवहारमार्फत मात्र सडक दुर्घटनाबाट हुने मानवीय क्षति न्यूनीकरण गर्न सकिने देखिन्छ।
