भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको आगामी महिना हुने न्युजिल्याण्ड भ्रमणलाई लिएर चर्चा सुरु भएको छ। भारत–न्युजिल्याण्डबीच हालै सम्पन्न स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (FTA) पछि हुने अपेक्षा गरिएको यो भ्रमणलाई दुवै देशका सरकारले आर्थिक तथा कूटनीतिक सम्बन्ध सुदृढ गर्ने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्। तर केही विश्लेषक तथा सामाजिक अभियन्ताहरूले भ्रमणको उद्देश्य व्यापारिक सहकार्यभन्दा पनि प्रवासी भारतीय समुदायबीच राजनीतिक प्रभाव विस्तारसँग जोडिएको दाबी गरेका छन्।
हालै हस्ताक्षर भएको स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताअनुसार न्युजिल्याण्डका अधिकांश निर्यातित वस्तुहरूले भारतीय बजारमा शुल्कमुक्त वा विशेष कर सहुलियत प्राप्त गर्नेछन्। न्युजिल्याण्ड सरकारले यस सम्झौताबाट कृषि, दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्य तथा अन्य निर्यातमुखी क्षेत्रलाई उल्लेखनीय लाभ पुग्ने अपेक्षा गरेको छ।
यद्यपि भारतीय मूलकी चिकित्सक, कथाकार तथा सामाजिक अभियन्ता सपना सामन्तले सामुदायिक रेडियोसँगको अन्तर्वार्तामा मोदीको सम्भावित भ्रमण आर्थिक सम्बन्ध विस्तारमा मात्र सीमित नरहने बताएकी छन्। उनका अनुसार प्रधानमन्त्री मोदीले विदेश भ्रमणहरूलाई विश्वभर फैलिएको भारतीय समुदायसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क स्थापित गर्ने र आफ्ना समर्थकहरूलाई एकजुट गर्ने अवसरका रूपमा प्रयोग गर्ने गरेका छन्।
सामन्तले न्युजिल्याण्डमा भारतीय समुदायको लामो इतिहास रहेको उल्लेख गर्दै भारतसँगको सम्बन्ध केवल व्यापार वा कूटनीतिमा सीमित नभएको बताइन्। तर वर्तमान भारत र न्युजिल्याण्ड सरकारबीचको सहकार्य मुख्यतः आर्थिक उदारीकरण र व्यापारिक हितमा केन्द्रित रहेको उनको भनाइ छ।
उनले स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताबाट सबै नागरिकले समान लाभ नपाउने र विशेष गरी निश्चित आर्थिक तथा व्यावसायिक समूहहरूलाई बढी फाइदा पुग्ने दाबी समेत गरिन्। साथै, मोदीको भ्रमणका क्रममा आयोजना हुन सक्ने सार्वजनिक कार्यक्रमहरूलाई लिएर पनि उनले प्रश्न उठाएकी छन्। उनका अनुसार यस्ता कार्यक्रमहरू केवल सांस्कृतिक भेटघाट नभई राजनीतिक सन्देश प्रवाह गर्ने माध्यमका रूपमा समेत प्रयोग हुने गरेका छन्।
मोदी भारतका सबैभन्दा प्रभावशाली राजनीतिक नेतामध्ये एक मानिन्छन्। तर अल्पसंख्यक समुदायप्रतिको नीतिदेखि लिएर सन् २००२ को गुजरात दंगासँग सम्बन्धित विवादसम्मका विषयले उनी समय–समयमा आलोचनाको केन्द्रमा पर्ने गरेका छन्। मोदी र उनको दलले भने यस्ता आरोपहरूलाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएका छन्।
मोदीको न्युजिल्याण्ड भ्रमणको आधिकारिक मिति सार्वजनिक भइसकेको छैन। तर भ्रमण भएमा यसले दुई देशबीचको व्यापारिक तथा कूटनीतिक सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने अपेक्षा गरिए पनि न्युजिल्याण्डस्थित भारतीय समुदायभित्र राजनीतिक बहस र चासोलाई थप तीव्र बनाउने देखिएको छ।
