वेलिङ्टन – न्युजिल्याण्डको ग्रीन पार्टीले आगामी २०२६ को आमनिर्वाचनलाई लक्षित गर्दै धनी व्यक्तिहरू, ठूला कम्पनीहरू तथा उत्तराधिकारमा प्राप्त सम्पत्तिमाथि नयाँ कर लगाउने महत्वाकांक्षी योजना सार्वजनिक गरेको छ। पार्टीले प्रस्तावित कर सुधारले देशका ९६ प्रतिशत नागरिकलाई कर राहत दिने दाबी गरेको छ।
ग्रीन पार्टीका सह-नेता क्लोई स्वारब्रिकले हालको कर प्रणालीले धनी र आम नागरिकबीचको असमानतालाई बढाएको बताउँदै अब कर प्रणालीलाई थप न्यायोचित बनाउने समय आएको बताइन्। उनका अनुसार जीवनयापनको लागत निरन्तर बढिरहेका बेला ठूला कम्पनीहरूको नाफा र धनी व्यक्तिहरूको सम्पत्ति भने तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।
प्रस्तावअनुसार १ करोड न्युजिल्याण्ड डलरभन्दा बढीको कुल सम्पत्तिमा वार्षिक २.५ प्रतिशत सम्पत्ति कर लगाइनेछ। यसमा लगानी सम्पत्ति, कम्पनीमा रहेको स्वामित्व, सेयर तथा अन्य वित्तीय सम्पत्तिहरू समावेश हुनेछन्। यद्यपि परिवार बसोबास गर्ने मुख्य घरलाई भने करको दायराबाट बाहिर राखिनेछ।
त्यस्तै, १० लाख डलरभन्दा बढी मूल्यको सम्पत्ति वा उपहार प्राप्त गर्ने व्यक्तिहरूमाथि ३३ प्रतिशत उत्तराधिकार कर लगाउने योजना पनि ग्रीन पार्टीले अघि सारेको छ। पार्टीका अनुसार यो करले सीमित सङ्ख्याका धनी परिवारहरूलाई मात्र असर गर्नेछ।
ग्रीन पार्टीले ठूला कम्पनीहरूमाथि पनि करको भार बढाउने प्रस्ताव गरेको छ। वार्षिक ३ करोड डलरभन्दा बढी कारोबार गर्ने कम्पनीहरूको कर्पोरेट कर २८ प्रतिशतबाट बढाएर ३३ प्रतिशत पुर्याउने योजना छ। यसले विशेषगरी ठूला सुपरमार्केट, बैंक तथा ऊर्जा कम्पनीहरूलाई असर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। साना तथा मझौला व्यवसायका लागि भने हालकै २८ प्रतिशत करदर कायम रहनेछ।
आयकर प्रणालीमा समेत व्यापक परिवर्तन प्रस्ताव गरिएको छ। ग्रीन पार्टीले वार्षिक १० हजार डलरसम्मको आम्दानीलाई पूर्ण रूपमा करमुक्त बनाउने योजना ल्याएको छ। साथै १ लाख ६० हजार डलरभन्दा बढी आम्दानी गर्ने व्यक्तिहरूका लागि करदर बढाएर ४५ प्रतिशत पुर्याइने प्रस्ताव गरिएको छ।
पार्टीका अनुसार नयाँ कर नीतिबाट सङ्कलित अतिरिक्त राजस्व स्वास्थ्य, शिक्षा तथा पूर्वाधार विकासमा खर्च गरिनेछ। सह-नेता मरामा डेभिडसनले समाजबाट ठूलो लाभ लिने धनी व्यक्ति र बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले पनि उचित योगदान दिनुपर्ने बताइन्।
ग्रीन पार्टीको अनुमानअनुसार प्रस्तावित कर सुधारबाट आगामी वर्षहरूमा अर्बौं डलर अतिरिक्त राजस्व सङ्कलन हुनेछ। यसले सार्वजनिक सेवामा लगानी बढाउन र सामाजिक असमानता कम गर्न सहयोग पुग्ने पार्टीको विश्वास छ।
यद्यपि प्रस्ताव सार्वजनिक भएसँगै राजनीतिक बहस पनि सुरु भएको छ। ACT पार्टीका नेता डेभिड सिमोरले यसलाई सफल व्यक्तिहरूलाई दण्डित गर्ने नीति भन्दै आलोचना गरेका छन्। उनले देशलाई थप लगानी, रोजगारी र आर्थिक वृद्धिको आवश्यकता रहेको बताएका छन्।
उता लेबर पार्टीले भने सम्पत्ति कर र उत्तराधिकार करलाई समर्थन नगर्ने स्पष्ट पारेको छ। लेबर नेता क्रिस हिप्किन्सले आफ्नो पार्टी सीमित दायराको पूँजीगत लाभ करको पक्षमा रहेको बताएका छन्।
२०२६ को निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा ग्रीन पार्टीको यो प्रस्ताव न्युजिल्याण्डको राजनीतिक बहसको केन्द्र बन्ने देखिएको छ। धनीमाथि थप कर लगाएर सामाजिक सेवा विस्तार गर्ने कि वर्तमान कर संरचनालाई कायम राख्ने भन्ने विषय आगामी चुनावको महत्वपूर्ण एजेन्डा बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
