न्युजिल्याण्डमा सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवा विश्वस्तरीय मानिए पनि पछिल्ला केही वर्षदेखि अस्पतालमा उपचारका लागि लामो समय कुर्नुपर्ने समस्या बढ्दो छ। आकस्मिक बिरामीलाई प्राथमिकताका साथ उपचार गरिए पनि शल्यक्रिया, विशेषज्ञ चिकित्सकसँगको भेटघाट तथा अन्य गैर-आकस्मिक उपचारका लागि धेरै बिरामीले हप्तौंदेखि महिनौँसम्म कुर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ। यसको पछाडि एउटै कारण नभई धेरै कारणहरूको संयुक्त प्रभाव रहेको स्वास्थ्य विज्ञहरू बताउँछन्।
सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको स्वास्थ्यकर्मीको अभाव हो। न्युजिल्याण्डका धेरै सार्वजनिक अस्पतालमा डाक्टर, नर्स, एनेस्थेटिस्ट, रेडियोलोजिस्ट, सर्जन तथा अन्य विशेषज्ञ चिकित्सकको कमी छ। सरकारले विदेशबाट स्वास्थ्यकर्मी भित्र्याउने प्रयास गरे पनि सबै रिक्त पदहरू अझै भरिन सकेका छैनन्। कर्मचारी अभावका कारण दैनिक सञ्चालन हुने शल्यक्रियाको संख्या सीमित हुन्छ, विशेषज्ञ चिकित्सकसँग भेट्ने समय पाउन कठिन हुन्छ र अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीमाथि अत्यधिक कार्यभार पर्छ, जसले थप कर्मचारी पलायन र मानसिक थकानको समस्या निम्त्याएको छ।
अर्को महत्वपूर्ण कारण न्युजिल्याण्डको बढ्दो तथा वृद्ध हुँदै गएको जनसंख्या हो। औसत आयु बढेसँगै मुटुरोग, क्यान्सर, मधुमेह, डिमेन्सिया, जोर्नीसम्बन्धी रोग तथा अन्य दीर्घरोगका बिरामीको संख्या पनि बढिरहेको छ। यस्ता बिरामीलाई बारम्बार अस्पताल जानुपर्ने, विशेषज्ञ चिकित्सकको निगरानीमा रहनुपर्ने र लामो समय अस्पतालमा बस्नुपर्ने भएकाले अस्पतालमाथिको दबाब निरन्तर बढ्दै गएको छ।
आपतकालीन कक्ष (Emergency Department) मा बिरामीको संख्या पनि विगतका वर्षहरूको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। सामान्य अवस्थामा परिवार चिकित्सक (GP) वा आफ्टर आवर्स क्लिनिकबाट उपचार हुन सक्ने बिरामीसमेत समयमै अपोइन्टमेन्ट नपाउँदा सिधै अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा पुग्ने गरेका छन्। यसले आपतकालीन सेवामा थप भीड बढाउँछ। अस्पतालले बिरामीलाई आएको क्रमअनुसार होइन, स्वास्थ्य अवस्थाको गम्भीरताका आधारमा उपचार गर्ने भएकाले सामान्य समस्या भएका बिरामीले घण्टौँसम्म पालो कुर्नुपर्ने अवस्था आउँछ।
अस्पतालमा पर्याप्त बेडको अभाव पनि अर्को ठूलो समस्या बनेको छ। धेरै बिरामी उपचार सकिएपछि घर फर्कन तयार भए पनि वृद्धाश्रम, पुनर्स्थापना सेवा (Rehabilitation) वा घरमै आवश्यक स्वास्थ्य सेवा समयमै उपलब्ध नहुँदा उनीहरू अस्पतालमै बस्न बाध्य हुन्छन्। यसले नयाँ बिरामीका लागि बेड खाली हुन ढिलाइ हुन्छ। फलस्वरूप आपतकालीन कक्षमा आएका बिरामीले पनि अस्पतालको बेड पाउन लामो समय कुर्नुपर्ने हुन्छ र कतिपय अवस्थामा योजना अनुसार गरिने शल्यक्रियासमेत स्थगित गर्नुपर्ने हुन्छ।
योजना बनाएर गरिने शल्यक्रिया (Elective Surgery) मा पनि ठूलो चाप देखिएको छ। घुँडा तथा हिप प्रत्यारोपण, मोतियाबिन्दुको शल्यक्रिया, हर्निया उपचारलगायतका धेरै अपरेशन आकस्मिक बिरामीको संख्या बढ्दा पछाडि सारिने गरेका छन्। स्वास्थ्य न्युजिल्याण्डले अधिकांश बिरामीलाई चार महिनाभित्र उपचार उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखे पनि अहिले धेरै अस्पतालले यो लक्ष्य पूरा गर्न संघर्ष गरिरहेका छन्।
कोभिड–१९ महामारीले पनि यो समस्यालाई अझ जटिल बनायो। महामारीका क्रममा हजारौँ योजना अनुसारका शल्यक्रिया र स्वास्थ्य परीक्षणहरू स्थगित गरिए। अस्पतालका स्रोतसाधन महामारी व्यवस्थापनमा केन्द्रित हुँदा धेरै बिरामीको उपचार पछि धकेलियो। अहिले अधिकांश सेवा सामान्य अवस्थामा फर्किए पनि त्यसबेलाको उपचारको चाप पूर्ण रूपमा हटिसकेको छैन।
अस्पतालको भौतिक पूर्वाधार पनि बढ्दो जनसंख्याको आवश्यकताअनुसार विस्तार हुन सकेको छैन। धेरै अस्पताल पुराना भवनबाट सञ्चालन भइरहेका छन् जहाँ आकस्मिक कक्ष, शल्यक्रिया कक्ष, आईसीयू तथा अन्य सेवा विस्तार गर्न चुनौती छ। नयाँ अस्पताल निर्माण तथा पुराना अस्पतालको विस्तार भइरहे पनि यस्ता परियोजना सम्पन्न हुन वर्षौँ लाग्ने भएकाले तत्काल समस्या समाधान हुन सकेको छैन।
सार्वजनिक अस्पताल सञ्चालनका लागि आवश्यक बजेट पनि मुख्यतः सरकारले करबाट संकलन गरेको रकमबाट आउने भएकाले स्रोत सीमित हुन्छ। अतिरिक्त बजेट घोषणा गरिए पनि नयाँ अस्पताल बनाउने, उपकरण खरिद गर्ने वा आवश्यक संख्यामा दक्ष स्वास्थ्यकर्मी भर्ती गर्ने काम छोटो समयमा सम्भव हुँदैन। त्यसैले वित्तीय स्रोत, जनशक्ति र पूर्वाधारबीच सन्तुलन मिलाउन सरकारलाई चुनौती भइरहेको छ।
हाल स्वास्थ्य न्युजिल्याण्डले आकस्मिक कक्षको प्रतीक्षा समय घटाउने, विशेषज्ञ चिकित्सकसँगको भेटलाई छिटो बनाउने र योजना अनुसार गरिने शल्यक्रियाको प्रतीक्षा सूची छोट्याउने लक्ष्य राखेको छ। यसका लागि विदेशबाट थप स्वास्थ्यकर्मी भर्ती गर्ने, निजी अस्पतालसँग सहकार्य गरेर केही शल्यक्रिया गराउने तथा स्वास्थ्य सेवामा थप लगानी गर्ने काम भइरहेको छ। तर स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूका अनुसार न्युजिल्याण्डमा अस्पतालको लामो प्रतीक्षा समय घटाउन दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्यकर्मी उत्पादन, अस्पतालको पूर्वाधार विस्तार, प्राथमिक स्वास्थ्य सेवासुदृढीकरण तथा निरन्तर सरकारी लगानी अपरिहार्य रहेको छ।
