न्यूजील्याण्ड सरकारले २०२५ को बजेट सार्वजनिक गरेको छ । अर्थमन्त्री निकोला विलिसले बिहीबार न्यूजील्याण्डको संसदमा सन् २०२५ का लागि बजेट सार्वजनिक गगरेकी हुन्।रेक
सरकारले २०२५ को बजेट प्रस्तुत गर्दा, खर्चमा कडाइ गर्दै केही नयाँ पहलहरू ल्याएको छ। वित्त मन्त्री निकोला विलिसले यो बजेटलाई “ललीपप वितरण” नभएको भन्दै, देशको आर्थिक स्थायित्वलाई प्राथमिकता दिएको बताइन्।
सरकारद्वारा कीवीसेभर खातामा दिइने योगदान आधा घटाएर प्रत्येक जम्मा गरिएको डलरमा २५ सेन्ट बनाइनेछ, अधिकतम $२६१ प्रति वर्ष।
न्यूनतम योगदान दर ३% बाट बढाएर आगामी तीन वर्षमा ४% पुर्याइनेछ।
वार्षिक आम्दानी $१,८०,००० भन्दा बढी हुने व्यक्तिहरूलाई सरकारद्वारा कुनै योगदान दिइने छैन।
१६ र १७ वर्षका किशोरहरूलाई पनि अब सरकारद्वारा योगदान दिइनेछ, जुन हालसम्म थिएन।
औद्योगिक तलब समानता दावीहरू कठिन बनाइँदा, ३३ वटा हालका दावीहरू रोकिएको छ, जसबाट सरकारलाई $२.७ अर्ब बचत हुने अपेक्षा गरिएको छ।
“बेस्ट स्टार्ट” बाल भत्ता योजना अब पूर्ण रूपमा आम्दानी परीक्षणमा आधारित हुनेछ, र वार्षिक आम्दानी $९७,००० भन्दा बढी हुने परिवारहरूलाई यो भत्ता दिइने छैन।
नयाँ नीति अनुसार, व्यवसायहरूले नयाँ उपकरण, मेसिनरी, र टुल्समा गरिएको लगानीको २०% कर कटौती गर्न सक्नेछन्, जुन नियमित मूल्यह्रास बाहेक हुनेछ।
यसले आगामी दुई दशकमा GDP मा १% र तलबमा १.५% वृद्धि ल्याउने सरकारको अनुमान छ।
१८ र १९ वर्षका युवाहरूको “जबसिकर” र आपतकालीन लाभहरू अब उनीहरूको अभिभावकको आम्दानीको आधारमा परीक्षण गरिनेछ।
यस नीतिबाट चार वर्षमा सरकारलाई करिब $१६३ मिलियन बचत हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नयाँ गणनाका आधारमा, सरकार २०२८ सम्म घाटामा रहनेछ, र २०२९ मा मात्र $२०० मिलियनको सानो अधिशेष हुने अनुमान छ।
परम्परागत गणनाका अनुसार, २०२९ मा पनि $३ अर्बको घाटा रहनेछ।
आगामी चार वर्षमा शिक्षा क्षेत्रमा $२.५ अर्ब खर्च गरिनेछ, जसमा $६१४ मिलियन “कम प्रदर्शन गर्ने” पहलहरूबाट पुनः विनियोजन गरिएको छ।
प्रारम्भिक बाल शिक्षा र विद्यालय शिक्षामा कुल खर्च २०२५-२६ मा करिब $१९.८५ अर्ब हुनेछ, तर त्यसपछि क्रमशः घट्नेछ।
यो बजेटले खर्चमा कडाइ गर्दै, केही क्षेत्रमा नयाँ पहलहरू ल्याएको छ। यद्यपि, केही सामाजिक सेवाहरूमा कटौतीले जनतामा असन्तोष उत्पन्न गराएको छ। सरकारको यो रणनीति दीर्घकालीन रूपमा कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने समयले बताउनेछ।
