जेम्स ब्रेन्डन बोल्जर न्युजिल्याण्डका एक चर्चित राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेशनल पार्टीका तर्फबाट देशका ३५औँ प्रधानमन्त्री बनेका थिए। उनले सन् १९९० देखि १९९७ सम्म प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। न्युजिल्याण्डको राजनीतिक इतिहासमा बोल्जरलाई दृढ नेता र कठोर निर्णयकर्ता नेताका रूपमा सम्झिन्छ। बोल्जरको ९० वर्षको उमेरमा बिहीबार निधन भएको छ।
बोल्जरको जन्म तारनाकीको ओपुनाके क्षेत्रमा आयरिस आप्रवासी परिवारमा भयो। राजनीतिमा प्रवेश गर्नु अघि उनले वैकाटो क्षेत्रमा खेतीपाती गर्दै जीवनयापन गरेका थिए। कृषकहरूको राष्ट्रिय संगठन Federated Farmers मा उनको सक्रियता देखिन्थ्यो, जसले उनलाई राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान दिलायो।
सन् १९७२ मा उनले पहिलो पटक संसद् सदस्यको रूपमा निर्वाचन जिते। त्यसपछि उनले तेस्रो नेशनल सरकारको विभिन्न महत्वपूर्ण मन्त्रालयहरू सम्हाल्ने अवसर पाए। सन् १९८४ मा पार्टी नेतृत्वका लागि गरेको पहिलो प्रयास असफल भए पनि उनले हार मानेनन्।
सन् १९८६ मा बोल्जर नेशनल पार्टीका नेता नियुक्त भए र त्यसपछि उनी १९८६ देखि १९९० सम्म विपक्षी दलका नेता बने। उनको नेतृत्वमा नेशनल पार्टीले आफ्नो नीतीगत धार स्पष्ट बनाउँदै जनसमर्थन क्रमशः बढाउँदै लग्यो।
सन् १९९० को चुनावमा बोल्जरको नेतृत्वमा नेशनल पार्टीले इतिहासकै ठूलो बहुमतसहित विजय हासिल गर्यो। त्यसपछि २ नोभेम्बर १९९० मा उनले प्रधानमन्त्रीको पद सम्हाले। उनले तत्कालीन लेबर सरकारद्वारा सञ्चालन गरिएको “Rogernomics” आर्थिक नीतिको कडा आलोचना गर्दै “Decent Society” निर्माण गर्ने वाचा गरेका थिए।
तर पद सम्हालेपछि Bank of New Zealand लाई बचाउन सरकारलाई हस्तक्षेप गर्नुपर्यो, जसले गर्दा चुनावी अभियानमा गरिएको थुप्रै वाचा पूरा गर्न उनलाई गाह्रो पर्यो। त्यसपछि पनि बोल्जरले आर्थिक सुधारको धारलाई निरन्तरता दिँदै सार्वजनिक खर्चमा कडा कटौती गरे।
सन् १९९३ को चुनावमा पनि नेशनल पार्टीले सत्ता जोगाउन सफल भयो, यद्यपि यसपटक बहुमत निकै घटेको थियो। बोल्जरको दोस्रो कार्यकालकै दौरान न्युजिल्याण्डमा MMP (Mixed-Member Proportional) निर्वाचन प्रणाली लागू भयो। सन् १९९६ को चुनावमा नेशनल पार्टी पुनः ठूलो दलको रूपमा उदाए तर New Zealand First सँग गठबन्धन गरेर मात्र सरकार गठन गर्न सम्भव भयो।
उनका आलोचकहरूले भने अनुभवहीन NZ First लाई क्याबिनेटमा अत्यधिक प्रभाव दिएको भन्दै आलोचना गरे।
८ डिसेम्बर १९९७ मा पार्टीभित्रैबाट दबाब आएपछि बोल्जरलाई पदबाट हटाइयो, र जेनी शिप्ली नयाँ प्रधानमन्त्री बनाइन्। त्यसपछि सन् १९९८ मा उनले संसदबाट राजीनामा गरे।
राजनीतिबाट अलगिएपछि पनि बोल्जरको सार्वजनिक जीवन समाप्त भएन। उनलाई संयुक्त राज्य अमेरिकामा न्युजिल्याण्डका राजदूत (Ambassador to the USA) नियुक्त गरियो र सन् २००२ सम्म उनले यो जिम्मेवारी सम्हाले।
बोल्जरको ९० वर्षको उमेरमा बिहीबार निधन भएको छ। प्रधानमन्त्री क्रिस्टोफर लक्शनले शोक प्रकट गर्दै भने, “जिम बोल्जर न्युजिल्याण्डको राजनीतिक जीवनका एक उचाइ भएका व्यक्तित्व थिए — दृढ विश्वास राख्ने नेता, प्रभावकारी सुधारक र जनताको सेवामा समर्पित व्यक्तित्व, जसको योगदानले हाम्रो राष्ट्रलाई गहिरो तरिकाले आकार दिएको छ।”
परराष्ट्रमन्त्री विन्स्टन पीटर्स, जो न्युजिल्याण्डको पहिलो MMP सरकारले बोल्जरसँग गठबन्धन गरेका थिए, उनले भने, “जिम बोल्जर वचनमा अडिग व्यक्ति थिए, र राजनीतिबाट बाहिरिएपछि पनि उनले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा न्युजिल्याण्डको हितका लागि निरन्तर काम गरे।”
